Heyting, Hans (1918-1992)

hans_heijtinghans_heyting

 

 

 

 

 

 

 


Johannes Heyting weur geboren an de Beilervaort, vlak bij Beilen. Gruide op in een arm streng gerifformeerd gezin. Butenbeentie Hans, lichamelijk gehandicapt deur een vergereuiing an zien rug , mit een ofkeer van de verstikkende sfeer op de gerifformeerde schoel, vervrömde nao de dood van zien vader van zien moe en zien zusseis.

Wegstuurd van de ambtachtsschoel naodat hij het fietsenhok opbleus mit een zölfgemaakte bom. Opleiding tot kunstschilder bij kunstenaor-tiekenleraor Louis Kortenhorst. Deur journalist-godsdienstleraor de Ridder töt de literatuur bracht. Wiedere verdieping van zien culturele belangstelling deur de vrundschap mit schilder Fernhout die as in Beileroord verpleegd weur.

Rond zien 24e verliefd op zien tien jaor jongere buurwichtie Ina Konings die hij een aantal keren portretteerde. Hij beweerde dat zij op 14 jaorige leeftied uut de tied ekomen was. Dr. Henk Nijkeuter hef in 2005 uutezöcht dat Ina Konings niet overleden is. Hij hef daorveur hiel wat archieven deurespit. Uuteindelijk hef e heur evunden in Zwitserlaand.

Gung in 1944 in Borger wonen waor hij de rest van zien leven blieven zul. Woonde in 1946 een tied saomen mit Anton Heyboer. In dat jaor oprichter van de Drentse Schilders. Kwam tot het inzicht dat hij veur schildern te weinig talent har. Publicaoties in het cultureel tiedschrift Erica, waorvan hij mit-oprichter was, over schilderkunst, evenas in Maandblad Drenthe en de Nieuwe Drentsche Volksalmanak. Regisseur van de Borger rederijkerskamer. Blesseerde zuch in 1950 ernstig mit een sprong van het podium. Lag een klein jaor in het ziekenhoes.

Later verwoordde Hans Heyting zien frustraties over zien kunstzinnige tekortkomings in ’t sonnet 'Schilder', waorvan de leste tweei strofen luden:

Is ’t nutteloos? Een schim, dit muizem knooien?
Is alles wat e döt, niet beter daon?
De jaoren gaot en ’t bluien staodig mindert

en naoder komp het uur van gaon.
Gien starveling die zuk zien naam herinnert -
een onbekende tussen doezend dooien.

Begun eerste literaire periode: schreef daor het tonielstuk De vrömde vögel, volgd deur aandere. Kwam daordeur in contact mit Radio Noord waorveur hij schrieven en optreden gung: schetsen, hoorspeulen, cultureel-informatieve programma’s. Iederien herkende de authentieke stem van Hans Heyting.
Mit-oprichter van Oeze Volk, waorin zien eerste gedichten verschenen. Vanof 1980 ok bijdraogen an Roet.

Trouwde in 1953. Gung wonen in de Museumboerderij in Borger die as in 1967 ofbraandde waorbij een groot diel van zien schilderijen verleuren gung.

Legde zuch nog meer op schrieven toe.
Tweide literaire periode: een bloemlezing veur kiender Op de gribbelgrab (1968); in 1970 samen mit Werners (Nijenhuis) de poëziebundel Tweetalig; een vertaoling van de kinderbiebel van Anne de Vries (1979); warkte mit an de vertaling van het Marcusevangelie (1981). Tussen 1970 en 1983 butendes negen Nederlandstaolige kienderboeken.

Zien belangriekste literaire wark weur bundeld in Spiegelschrift (19799) en Toegift (1986). In 2005 verschenen zien verzaomelde gedichten in de bundel De dichter en de wichter.

In opdracht van Stichting Drentse Taol is er een schrieverspetret op DVD van Hans Heyting samensteld.

 

Hieronder kuj een stuk of wat gedichten lezen oet dizze bundel. Wij hebben der veur kozen om ok wat van zien lichtere waark zeein te laoten.

 


 

As do d'r niet bist

As do d'r niet bist
is 't vertrek
zo stom.
Lek alles
zo gek!
Stoelen staot dom
tegenover mekaor.
Blommen rekt
en gloept naor mij;
blad lekt
umdeel.
Brutaol knis
een enkel petret
naor 't geheim
van oes opklapbed.
Leeg is 't,
as do der
niet bist.


Kamer

Vertrek, waor ik gebörgenheid in vind:
mien diepe stoel, een boek, een borrel drinken,
mien lieve vrouw, de poes die spint,
de laampeschien - een gruwel veur de flinken

die méér van 't leven eist en kunt begriepen
en tegenwind zuukt veur heur levensboot.
Mien klein geluk: ik hoop het oet te diepen
totdat het volstroomt met de vrede van de dood.

Hier wil ik op mien iegen wieze riepen:
in dizze kamer, simpel paradies.
Ik vraog niet meer - ik bin al gries.


Verleuren paradies

De boerderijen achter meidoornhegen
trilt in de hette van de zun.
Een kleine kat slap op een regentun.
De vleer hef grune krallen kregen.

De kaomers slaopt in 't stille middaguur
achter de schemer van de blinden.
Een lome windvlaog bladert in de linden.
De wiendroef steuft tegen de muur.

Twee zwaore peerde trekt een roggewagen
over de blaokernde keienstraot;
de lege schuur verwacht het zaod,
want körter wordt de zommerdagen.

Het gung veurbij; de jaoren hebt veurgoed
mij oet dat zommerparadies verdreven.
De harfst is daor - en mij is overbleven,
heimwee en warmte, bezunken in mien bloed.


Dubbelfocus

De dood leut dij
kind, leven in mij
en ieuwig jong,
met krullen en krallen
en börsties veur de pronk.

Was do niet zo gezwind
oet de tied kommen, kind,
dan kwam ik dij tegen
misschien, op een dag in april -
gries haor en verlegen
ogen achter dien bril.

En wij zwegen en keken
naor een bluiende krokus,
deur dubbelfocus.


Privé

Zó wol ik daj altied bleven:
je donkere krullen lös
en under je bloezie éven
het zachte rond van je börst.

En under je wenkbrauwbogen
umliest deur het brilmontuur,
je blinkende kinderogen,
nog blauwer as het azuur.

Liefde; maor zunder begeerte
die verteert as vuur in de snei;
een liefde, zunder de zeerte:
veurbij, o, veur altied veurbij!


Tieze nacht
(een heksperimenteel gedicht)


Wulend in de mollepiepe
- zwarte nacht van drös en draol -
lat het kelle gat de liepe
zuchten toe van blaom en baol.

En komp sluupsgewies het striepe
van de stoemse kielewaol,
zoegend - as een traoge wiepe-
en haost assebieter vaol.

Half in slaop nog wielewaolend
as in rampig zoegend schet,
vin ik in mien iegen jeuzeln

al dit kwel verhilderd, net
of dat ik krang verbeuzeld,
seupel wor en tiezewet.


Soep van allerhande

Was eerst je handen grondig schoon,
Zet dan de pan op 't vuur.
Doe der een pottie pieren in
En ien scheut apezuur.

Reur der een flot jandoedel deur,
Een vette schötteldoek,
Een flinke pluk halfzware shag
En krummels billekoek.

Het steertstuk van een sukerbiet,
Tien gram kanarievet,
Ien decimeter tandpasta -
Bij veurkeur blend-a-med.

Dan möt er nog een kleidoeve in,
Een jonge kakkerlak,
Een halve lepel levertraon
En elf gram nagellak.

En vraog je mij: "Maor Hans, mien jong,
Wordt dat wal lekkere soep?"
Dan zeg ik :'Gatverderrie nee,
Gooi weg die vieze troep!'


Zommeraovend

De waereld lop op
zachte zieden hozen
de nacht in de muut.

Kamperfoelie en rozen
drinkt dauw en geurt zuut.

In een hemel van
bedauwde blauwe droeven
zoeft de vleugels van
twee late doeven.

De aovendwind waakt
en douwt speuls tegen
mien wiedopen raam
dat piept op de haak.

Oet: Scheupers van de taol


Fragment uit:
De vriendinnen Lottie en Hilde
Uitgeverij Kluitman Alkmaar


Toen ze met Hilde op het schoolplein arriveerde, werd er druk met sneeuwballen gegooid. Ze zagen hoe Ankie door drie jongens onder vuur genomen werd.

"Wat gemeen!" riep Hilde. Ze rende erheen en sprong Roelof Bies op de nek, die prompt achterover viel en door haar ongenadig werd ingepeperd. De twee andere jongens brulden van leedvermaak, maar bleven Ankie bekogelen.


Vechten zoals Hilde deed, durfde Lottie niet. Maar zij had een andere pijl op haar boog. Beschermend ging ze vóór Ankie staan. Een van de jongens haalde uit om te gooien, maar de andere schreeuwde: "Pas op, gooi haar brilleglazen niet stuk!"

Nu keerden ze zich tegen Hilde, die nog boven op een woedend spartelende Roelof zat. Maar op het ogenblik dat ze haar inpeperen wilden, werden ze in de kraag gegrepen door meneer Prins. Hij zei: "Helden, durven jullie wel?" Hij gaf de één een draai om z'n oren, de ander een schop onder z'n broek, trok Hilde bij haar capuchon omhoog en zette Roelof op zijn benen. "Zo," zei hij, "ik wil vrede op mijn stukje aarde, met de kerstdagen in zicht." En hij baande zich een weg door een kring van kinderen, die belangstellend toekeken.

Meneer moest die morgen heel wat standjes uitdelen. De witte wereld buiten bracht onrust binnen de muren van de klas.

In de loop van de morgen begon het hard te waaien. De sneeuwstorm joeg Lottie en Hilde in het gezicht, toen ze in het middaguur naar huis gingen.

In de keuken komend, besloegen prompt Lotties brilleglazen door de vochtige warmte."Kijk uit!" riep moeder. Rinkeldekink! Lottie schopte tegen een emmer, die rinkelen over de vloer rolde.

Met de bril in haar hand snauwde ze geschrokken: "Wie zet dáár nou ook een emmer neer!"

"Ik," antwoordde moeder."Het lekt hier. En in de kamer. Wat een troep! " Ze zette de emmer weer op zijn plaats. Een ogenblik later petste een grote druppel op de bodem.

"Hoe komt dat?" vroeg Lottie.
Oom John, die op het lawaai was afgekomen, verklaarde:"De sneeuw stuift door het dak en komt op de zolder terecht. Door de warmte in huis gaat het smelten en dan krijg je lekkage."

Lottie ging in de kamer kijken. Dicht bij de ramen stond een emmer. Plonk! En op de bank een afwasteil. Pets! En op de kachel stond de ketel zonder deksel. Als er een druppel inviel, spetterde het op de kachel, die nijdig: "Ptsss!" zei.

"Kijk," wees moeder, die ook in de kamer kwam, "daar stroomt het langs het behang. Héérlijk zo'n boerderij, hè?"

Weer klonk er gerinkel in de keuken, gevolgd door een luide uitroep van vader. Ook hij had de emmer omvergelopen, doordat zijn bril besloeg!

Hij kwam in de kamer en keek rond. "Het lekt hier ook," stelde hij vast. "Heb je het ook in de gaten?" plaagde moeder. "Waar ben je de hele morgen geweest?" "In de serre van het hotel," antwoordde vader."Vanachter het raam heb ik een grote tekening van de besneeuwde Brink gemaakt."

"Had liever het dàk gemaakt," zei moeder onlogisch."Jij met je boerderij! Maar ik begin er genóég van te krijgen, weet je dat?"

Bronnen:
Dr. H. Nijkeuter - ‘Hans Heyting - De dichter en de wichter' Het Drentse Boek, oktober 2005.
Hans Heyting - ‘de vriendinnen Lottie en Hilde', Uitgeverij Kluitman Alkmaar.

 

 

 

Ga naar

logo-hvdt-140