Klaas Koops is geboren op opgruid in Assen. Nao zien militaire dienst studeerde hij arbeids- en organisatiepsychologie.
Hij is strategisch projectleider bij het Friesland College in Leeuwarden en lector Innovatie en studeert an de Klassieke Academie veur schilderkunst. Woont in Schipbörg.

Bestuurslid van streektaolorganisaties as Het Drentse Boek, Drentse Taol en SONT (Federatie van Streektaalorganisaties in het Nedersaksisch Taalgebied).

Publiceerde vanof 1999 gedichten in Roet en Maandewark/ Oeze Volk. Van dit leste blad is hij in 2008 eindredacteur eworden.

Publicaties:

• Een pilootschool 
• Het pad weerum (Zuudwolde 2001)
• Uut't verleuren parradies
• Suker in de tank (Zuudwolde 2002)
• Het Feithhuis
• Hendrik Koops Kunstschilder
• Stromend zand
• De Vooropleiding
• Duurzaam veranderen van (beroeps)onderwijs
• Innoveren kan beter
• Vangst zunder net (Beilen 2009)

Hieronder kuj een stuk of wat verhaolen en gedichten lezen van Klaas Koops.

Strik

ik hol stil, en denk
ik moet nog wieder
maor 'k tuum,
kiek um mij hen
en vuul het dörp,
de velden
en het leven

en a'k gao
kom 'k nargens uut,
want zunder het te willen
verdwien ik in mezölf

de eerste stap is as een strik

Zin

 ik schreef een zin
die wieder wol, die wieder mus
ontsnobbeln kun ik niet

ik zette deur -
een neie kwam, en dan nog ien

maor ik leup vast,
en nog een maol, wus niet waorum

ik schreef een zin
die wieder wol, die töt mij sprak
ontsnobbeln kun ik niet

ik keek hum an,
maor hij was stark
ik weur benauwd, en luusterde

Ofdruk

een ofdruk in de snei,
die liggen bleef
een stil fossiel
van waor o’k gistern was

was mien voet zien lichem kwiet
en was e an de wandel gaon?
een zwarver die de tied trötseert
en die hier veur mij was?

een voetstap in het wit,
die open lig
een tieken van verleden

een stil fossiel
van wat o’k gistern was

 Traog

in een nacht
met lange bomen
slingert e hen ’t onbekende,
en stille
gao ik langs zien pad

de ieuwigheid löp met mij op,
op wegen die hij kent
en èendigheid
daolt in mij neer

het locht van steern
lokt de schaden
de nacht kröp uut het zachte locht
bijtieden
blef e in het duuster hangen,
en döt e even of e draolt

o, traogheid, kunst do ieuwig dur

Waore liefde

"Zuw ’t doen?", vreug ze.
Ik tikte wieder, zat middenin een stuk. Dus dee o'k het niet heurde.
Maor deur heur vraog dwaolden mien gedachten of naor de tied da’k nog een jongkerel was en daw mekaor leerden kennen.

Ik haar net de verkering uut, en was die zummer allent op vekaanzie, op Terschelling.
Bij de aovend gun'k aaid hen bar-dancing Wyb. Ik was der die aovend wat vrog, maor de dancing zat al vol volk. Ik bestelde een wishky, en nustelde me an de bar.
Ik haar me nog maor net henzet of mien andacht weur trökken deur een wicht achter mij. Ze zag deruut as een zigeunerin: sprekende ogen, het haor op zolder en de hals vol met kraolen. Met twee wichter zat ze an een taofeltien.
Enkel keek ze naor mij. Ik had metien wat met heur schraandere anzien, en vreug de wichter of ze wat te drinken wolden. En dat wolden ze, en zo scheuf ik an.
Toen de meziek weer begun vreug ik heur vrundin te daansen. Op die menier kwam ik der achter waorof ze vort kwam en wat of ze dee.
Ok heurde ik zo dat het darde wicht een zussien van heur was. Ze waren met mekaor uut slaopen.

"Zuw ‘t nou doen?" Heur helblonde ogen keken me vraogend an. Ze heul het heufd een beetien schief. "Nog even", zee ik, "Ik sluut het stukkien zo of".

Nao een toertien vreug ik heur te daansen. Het zul een hiele aovend worden. Heur vrundin zat er wat beteuterd bij.
Nao slutingstied gungen we een èendtien wandeln. Haand in haand leupen we het dörp uut, in de richting van het plaotselijke voetbalveld.
Nao een tiedtien belaandden we met ‘nbeidend in de kaant van een dreuge sloot, en daor bluide de liefde op.
Toew in het holst van de nacht weerum gungen beleufden we mekaor um 'nkander de aandere dag weer te zien. En zo gung een prachtige week veurbij. Maor kun het wal ooit wat worden, zu'n vekaanzieliefde? Met een wicht van de aandere kant van 't laand? Net nou ik an de studie begunnen zul?
Toen'k met de boot op huus an gung, ha'k het zwaor. Ze was niet kommen opdaogen um mij uut te zweeien. Dat wol ze de beide aandere wichter niet andoen. Ik mus maor vertrouwen hebben.
Gelokkig gung binnen een week de tillefoon.

"Nou gaow 't doen!", klonk het onverbiddelijk in de gang. Ik duurde niet langer tegen te stribbeln, en verleut mien stoel.
Ze heul het laoken al in de haand.
Het is een daogelijks gebeuren. En iederkeer aw met 'nbeiden het aole laoken uutklopt, vrao’k me of hoe of het toch kommen is dat ien van oeze hondties op het voetenèende is gaon slaopen.

Naober Berend

Naobers hef zowat elkeniene. Die van mij het Berend, en we gaot op zien Drèents met mekaor um. Aw mekaor tegenkompt zeg ik "Moi" en hij zeg "Koops". En wieder zuukt we mekaor op as der iens wat slims an de haand is. Dat leste hef de ofgelopen twintig jaor zowat vief maol het geval west.
Nou kuj denken dat de verholding niet zo warm is, maor dat valt alles met. Zo bliew wal iens even staon praoten aw op zundagmörgen de honden doet. En enkeld is der contact zunder dat er contact is, beveurbield aw mekaor in stilligheid verkeerd bezörgde post brengt, of een neijaorskaortien in de bus drukt.
Bijtieden hew mekaor evenwal neudig. Zoas die keer toen oeze eulietank uut de tuun haold mus worden en de waogens daorveur over Berend zien land hen mussen. As zukswat het geval is zeg Berend steevast: “Gien perbleem, per slöt van reken biw naobers”.
Ienmaol is het er hard umtoe gaon, en wal toen e besleuten haar um auto's in het weiland veur mien huus te parkeren, umreden dat er bij de camping van zien zeun even gien parkeerruumte genogt was.
Het hef zowat twee jaor duurt veurdaw weer an de praot raokten. Maor nao ummekomst van die periode zee Berend: “Het is mien laand, maor per slöt van reken bliew naobers”.
In dizze post-neimoodse tied is het naoberschap an het verwaotern, maor as twee Drèenten naost mekaor woont, bint er nog wal wat ressies van te vinden. Um zu’n ingewikkelde umgang as neimoods naoberschap goed te kunnen begriepen, moej evenwal eerst zicht hebben op het wezen van de Drèent.

Drèents wezen

Aj over “Drèents wezen” naodenkt raok ie al gaow verstrikt in een soortement Blut- en Bodendenken. Bint Drèenten aans as aandern? En hoe gaot ze met vrumden um?
Feilijk is de achterliggende vraog of der nog wat rest van het aole volk, heur gebruken en gezindheid, en of die resten biologisch of cultureel bepaold bint.
Maor undanks dit risico blef de vraog jokken, te meer umdaj altied maor weer te heuren kriegt dat Drèenten zo aordig, gewoon en bescheiden bint, en ok dat ze optrökken wezen zulden uut turf, jenever en veural achterdocht.
Volgens mij is der met dizze antwoorden evenwal wat loos. Ik krieg der in elk geval het gevuul bij da’k daormet de bos instuurd wordt.
Wordt Drèenten met zukke kerakteriserings deur butenstaonders as westerlingen niet te vrundelijk henzet, en daormet buten het warklijke gesprek holden? Met zuk soort volk kriej jao gien perblemen, al te serieus huuj ze niet te nimmen.
Maor Drèenten zegt zukswat ok over heurzölf, en tegen mekaor. Perbeert ze daormet de andacht of te leiden van de vraog wel of ze warklijk bint? Een perbeerseltien um niet te veul van heurzölf te laoten zien? Gedrag dat ok schuul giet achter zinnen as ”Ie kunt wal geliek hebben”, wat zoveul inholdt as “Klets ie maor een èend hen, over mij kriej toch niks te heuren.” Antwoorden die ze bijtieden zölfs an intimi as naobers geeft, umreden dat ze over paartie zaoken niet praoten wilt of kunt.
Maor het bint nou persies dit soort antwoorden die bij mij de vraog opruupt waorum of ze zegt wat of ze zegt, en of dit taolgebruuk juust niet veul meer over de Drèent en zien gedrag zeg as de inhold van die schietantwoorden zölf.

In Drenthe waren der vrogger hielwat gebruken diej in de rest van het land niet tegenkwam, en die verwiest naor de aole Saksen. Der bint er die nog aal praktiseerd wordt as het braanden van paosbulten of het dunderbusschieten, gebruken die van doen hebt met de baand tussen Drèent en natuur zoas die in vrogger tieden was. Tieden waorin of ok draank een veurnaome rol speulde. Vandaog de dag zuj zeggen: de tieden van angst en bijgeleuf. Met de opkomst van de christelijke beschaoving bint hielwat van dizze gebruken sneuveld of umbouwd tot neimoodse varianten.
Maor kuj uut zukke gebruken wat ofleiden over het alledaogse gedrag van de deursnee Drèent? Niet al te veul, dunkt me, het specifieke van dat gedrag komp beter in aandere situtaoties naor veuren.
Persoonlijk geniet ik beveurbield altied weer van die ienvoldige Drèentse begraofenissen met as uutgangspunt daj bij het ofscheid niet te veul of beter niks zeggen kunt umreden dat dit an de overledene ofdoen kan. Feilijk een mooi tieken dat het bij de Drèenten um het leven giet, maor tegeliekertied ok een bewies dat er met die Drèenten meer an de haand is.
En wat moew beveurbield denken bij het naoberschap, bij die code daj mekaor as naostwonenden bijstaot as het warklijk neudig is? En dat de iene dienst de aandere weerd is, zunder dat ze tegen mekaor ofwogen wordt?
Het hef der veul van weg dat Drèenten bepaold gedrag niet makkelk vindt, maor van de aandere kaant aandermans gedrag maor zo accepteert terwiel der hiel wat over te zeggen wezen zul. Hoe zul dat toch kommen?

In april 2002 kwamen de gebundelde columns van vrouw Koetje uut. As titel haar heur alterego Erik Harteveld keuzen “Veur de Ewigheid”, een titel met een dubbelde betiekenis. Want tegeliekertied is der jao niks veur de ieuwigheid, zölfs gien boek.
In een recensie in het Neisblad van Henk Nijkeuter wordt vrouw Koetje henzet as een “Drèentse pur sang”. Zij - en met heur de Drèent - zul populistisch, moraliserend, normaliserend en jezuïtisch wezen. En met daordeur zul e ok nog iens butengewoon sympathiek overkommen.
Ik was verbaosd um zowat te lezen, want ze zegt over die Drèenten jao wat aans. Maor tegeliekertied mus ik direct weer denken an de losigheid van die aandere antwoorden. En argens kwam me dizze beschrieving van Nijkeuter beter veur as het sociaole rookgerdien dat er miestal deur of veur de Drèenten optrökken wordt.
Deur heur kerakterisering weur ik nog neisgieriger naor waorum of Drèenten veur aandern - butenstaonders as westerlingen maor ok veur heur naobers - mangs zu’n rookgerdien optrekt, dat wil zeggen waorum of ze heur met zuk soort antwoorden um de tuun leidt en daormet paartie lu veur het moment of veur de ieuwigheid op ofstand holdt.

Populistisch

Drèenten zult dus populistisch wezen. Dat trekkien zul inholden dat Drèenten interesseerd bint in het leven van lu van legere komof, al of niet tot uting kommend in agraorische volksbewegings.
Het lek me wat ver gaon, maor wis is dat ze niet van “hoge” heren en dat soort lu holdt, maor van volk dat met haard warken de kost verdient. Van naobers net as heur.
Op het eerste gezicht lek me der dan ok weinig underbouwing veur dizze interpretaotie te wezen: veul Drèenten stemt weliswaor PvdA en CDA, maor op het platteland is Gemientebelangen een slim belangrieke politieke partij: een partij die – um zo te zeggen - weinig an politiek döt.
En is het ok niet zo daw hier vrogger slim weinig revolutie had hebt? De Drèenten gungen beveurbield zunder protest van het kathelicisme op het protestantisme over.
In mien ogen hebt Drèenten meer van riet dat met de störm metbuugt. Of zoas de vrouw zeg: argens hebt ze ’n stille kracht.
Ik denk dan ok dat populistisch wezen in de strikte betiekenis weinig Drèent-eigen is. Op het platteland over de hiele wereld vinj zuk soort gedrag, en dus waorum niet in het landschap Drenthe.
Maor as het gien populisme pur sang is, wat is het dan wal? Neimoods populisme? Doen waoroj populair van wordt? Jezölf op de veurgrond stellen? De mieste Drèenten moet er niet iens an denken.

Bint Drèenten niet veuleer egalitair, zo vreug ik me of, leeft ze niet eerder met zowat as een geliekheidsideaol? Aans zegd: ze holdt er niet van as mèensen te slim verschillend bint. Dat geldt veur Drèenten ten opzichte van mekaor, maor ok veur lu met “stadse fratsen”. Veur zu’n egalitaire holding bint op het eerste gezicht wal wat anwiezings te vinden.
Zo is het bekend dat de Drèentse vrouw in het boerenbedrief altied heur eigen plaots naost de man had hef. Dit is veural een agraorisch gebruuk dat saomenhung met het gemengde bedrief, maor ie kunt der vandaog de dag nog resten van vinden.
Maor is dizze geliekheid feilijk niet veuleer een taokverdieling, en dus gewoon rolbevestigend gedrag?
Laot ok dit veurbield niet zien dat Drèenten niet warklijk egalitair bint, maor zegt zukswat te wezen? En het valt toch ok niet te ontkennen daj in Drenthe altied keuter- en vierpeerdsboeren of etten en niet-etten had hebt, en dat an dizze provincie veuruutgang toch ok bepaold niet veurbij gaon is?
Ik hol het er maor op, dat het bij de Drèenten veur alles um egalitaire praoties giet, praoties veur de butenkaant, maor dat er underhuuds jalouzie over underlinge verschillen is. En egalitair praoten, maor elitair doen is van alle tieden. Vandaog de dag zulden ze zeggen: links lullen en rechts doen. Niks Drèents an dus.
Populisme en egalitarisme bint veur Drèenten dus underdiel van heur sociaole rookgerdien. De butenkaant zeg wat aans as de binnenkaant, en wal zowat hetzölfde as bij alle aandere lu, naomelijk dat het niet goochem is um slim met je aanders wezen of met je zielereursels te koop te lopen. Hooguut is dit inzicht bij de Drèent wat starker.

Moraliserend

A’k heur dat Drèenten moraliserend en normaliserend wezen zulden, denk ik as eerste: dat is logisch, want in iedere Nederlander huust een domnee, en waorum dus niet in de Drèent?
Maor veul Drèenten bint van huusuit vrijzinnig protestant, paartie hebt het zölfs over “Drèents Hervörmd”, en dat ongeloof giet niet bepaold gepaord met moraliseren.
Kan het undanks dat wezen dat Drèenten zedenpredikers worden bint, vandaog de dag zulden ze zeggen: die elkenien op weerden en nörmen beoordielt? As dit waor wezen zul, zul oeze provincie het toppunt van zedelijkheid en moraliteit wezen en dat liekt me niet het geval. Ik gao hier niet verwiezen naor sexboerderijen en meer van dat mals, maor kiek um je hen en je ziet dat het in Drenthe op dit punt maor weinig aans as aanderwegens is. Het kan dus niet te kloppen dat Drèenten moraliserend bint, en toch.
Je kunt naomelijk ok redeneren dat as God al een tiedtien uut de Drèentse giesten vort is, de zedelijkheid van het individu tot grote hoogten stiegen kan. Dat elke Drèent zo te zeggen zien eigen domnee worden is. Dat e aandern de maot nemp met zien eigen inzichten en oordielen.
In dizze redenering vin’k wal wat zitten, want is het niet zo dat in Drenthe saomenwarking niet altied van een leien dakkien giet en dat persoonlijke verholdings nogal iens de deurslag geeft as het er warklijk op ankomp. Dat Drèenten veural goed umgaon kunt met die lu die of ze vertrouwt en maor muilijk met volk waorof ze minder met akkedeert?
Maor is dit Drèents moralisme? Hef het niet meer van doen met vertrouwen in de aander, vertrouwen daj op het niet dichtbevolkte platteland neudig bint um te overleven? Met gezond wantrouwen tegenover vrumden?
As dat het geval is giet het niet um een Drèentse gezindheid, maor biw weer terog bij de aolde agraorische cultuur.
Drèents “moralisme” hef meer van doen met iene de maot nimmen, in de zin van nagaon of iene betrouwbaor is. Niet um de zedenmeester uut te hangen, maor um nao te gaon of het um “goed volk” giet. Volk dat maor zo an je achterdeur stiet.

As Drèenten normaliserend wezen zulden zulden ze aandern geern nörmen opleggen willen. Niet allent an personen, maor ok an verbanden, de gemienschap. Wat is goed en wat niet?
En der valt niet an te ontkommen, vrogger waren der veul gebruken um een dörpsgemienschap te “normaliseren”. Denk maor iens an de gewoonte naogelholt geven, of an de boerhoorn. Of an de Boermarke die bepaolde daj pas op je laand much as zij dat bepaold hadden. Zo mus het eerst St. Jacobi west hebben veurdat de Drèent met zien oogsten begunnen much.
Maor in het underlinge verkeer gung het er toch wat subtieler antoe. Weurden vrogger de nörmen openlijk stelt, en mangs tot rituelen verheven, waordeur elkenien wus waorof e antoe was, vandaog de dag worden veul nörmen niet meer zo openlijk steld. Ok al bint ze waorschienlijk inholdelijk niet bar veul veraandert. Aandern wordt nou meer in stilligheid de maot neumen, zoaj an mienige stamtaofel of in mienige kantine heuren kunt.
Maor bewiest dit dat Drèenten meer as gemiddeld normaliserend bint? Ik geleuf der niks van. Wat o’k wal geleuf is, dat ze individueel en collectief aandern as persoon misschien wat sneller de maot neempt as aandern doet. Maor ok dat is weer plattelandscultuur.
As zedenprediker wil de Drèent dus ok al niet deugen.
Drèenten kiekt evenwal wal naor wat of veur vleis ze in de kuup hebt. En het liefst op ofstand, as kat-uut-de-boom-kiekers. En die benaodering van de medemèens giet gepaord met veul stil gepraot, en dat kan een wissel op vrundschappen trekken. En misschien kunt Drèenten daordeur wat muilijker met volk umgaon dat ze minder goed kent of dat wat “directer” in de umgang is as heur.

Jezuitisch

De verunderstelling van Nijkeuter dat Drèenten in wezen jezuïten bint, vin’k het mooist.
Jezuïtisch wezen hef twee betiekenissen. De eerste giet er vanuut dat de Drèent een intelligente underzuker en praoter wezen zul. Zien eruditie goddert hum zogezegd de hals uut. Ik geleuf da’k de eerste Drèent die dat hef nog tegenkommen moet, of het mut Roel Reijntjes wezen.
Maor jezuitisch wezen kan ok inholden: dubbelhartig, deurtrapt, vilein. Ik zul zeggen de overtreffende trap van boerenlosigheid. En daorveur staopelt zuk de bewiezen op.
Wat moej beveurbield denken van boeren die heur land niet ofstaon wilt veur natuurbeheer. Dat doet ze allent um de centen. Of wat moew denken bij al dat gedunder over arfenissen in femilies.
Maor meer nog as dizze deurtraptheid - Drèenten bint te aordig um eerlijk te wezen, zeg ze as ze ze met Grunnegers vergeliekt - sprek mij dubbelhartigheid an.
Dubbelhartigheid tegenover van alles: het leven, het geleuf, de veuruutgang, de aandern. Drèenten bint vaok veur de iene kaant, maor tegeliekertied ok veur de aandere kaant. Ze twiefelt veul, laot de kark geern in’t midden.
Lichtkaans dat dit een reden waorum of der zoveul Drèenten anhanger worden bint van Gemientebelangen, of dat heur vergaoderings niet vlotten wilt.
Maor zul ok dizze gesteldheid niet weer van doen hebben met die kleine gemienschappen, waorof je vrund van vandaog je vijand van mörgen wezen kan, of beter dat je vijand van vandaog je vrund van mörgen wezen mut. En vörmt juust dit inzicht niet de grondslag van het aole, bijnao verdwienen naoberschap?

Achterdocht

Wat bedoelt ze feilijk as ze zegt dat Drèenten optrökken bint uut turf, jenever en achterdocht? Op het eerste gezicht komp het mij veur as een beknopte beschrieving van de dingen die Drenthe kerakteriseert. Bij naodere beschouwing evenwal slaot het ok op de mèensen zölf, de turfstekers en de landlopers, volk dat heur kenmarkt deur een armelijk, teroggetrökken bestaon. Ze leuten heur niet geern an de wereld zien.
Maor is dat hetzölfde as achterdocht? En dan nog denk ik: geldt zukswat ok veur de “echte” Drèenten, de Zaanddrèenten? Dat zul evenwal maor zo kunnen, want in vrogger tieden weur der deur de boeren ok turf steuken, weur der wat ofzopen en waren de dörpen ok slim in zukzölf keerd. De veule Drèentse dialecten getuugt ervan.
Maor hoe dan ok, wat dan ok, dat de Drèenten achterdochtig bint, in de zin van umzichtig umgaot met vrumden hew al zien laoten. Een veurzichtigheid die ze as alle volk vaoren laot as ze een slok ophebt. Dan blek dat ze net zo aordig bint as aandern. Je kunt deur zuk soort gedrag maor zo in de war raoken en denken dat ze op dat moment jezuïtische trekkies hebt.

Binnenstebuten

Dat Drèenten populistisch, moraliserend, normaliserend en jezuitisch bint, is dus al net zo muilijk te bewiezen as dat ze aordig, bescheiden en achterdochtig bint.
Drèenten kompt vort uut kleine agraorische gemienschappen, waorin of persoonlijk vertrouwen en de wetenschap daj met vijanden niet veul wieder komp belangrieke functionele weerden bint. Je bint op mekaor anwezen en je moet op mekaor ankunnen, wis as het um (naost)naobers giet.
Vanzölfs leidt zu’n “sociale” opstelling tot het helpen van mekaor. Tot een naobercultuur, inclusief klein gezeur en geouwehoer achter de rog um, want je moet toch ok je persoonlijke gevulens en frustaoties kwiet. Zölfs tegen je naober kuj niet alles zeggen.
En as het iens een maol verkeerd giet, giet het ok slim verkeerd, want dan kiekt Drèenten mekaor veur lange tied en mangs zölfs veur de ieuwigheid niet meer an. Dus blef veurzichtigheid under alle umstandigheden troef.
Dat zuk soort gedrag op genen terog te voeren is, liekt me niet bar waorschienlijk. Of het mut de ingebakken tweeslachtigheid, de dubbelhartigheid, die twiefelkonterij wezen. En juust die trek maokt ze tot sympathieke mèensen, lu die veural bliekt mèens te wezen aj ze ienmaol beter kent. Lu die mangs, in een onbewaokt ogenblik, wis met een slok op, as compensaotie flinke stellings betrekt en daorvan de aander dag al weer slim spiet hebt.
Drèenten bint gien mèensen as vrouw Koetje, maor lu die gek bint op vrouw Koetje, want zij döt wat of ze almaol diep in heur hart geern doen wilt. Maldoen en jezuitisch wezen, maor binnen “agraorische” grenzen.
En daorum holdt ze persoonlijk en met mekaor een cultureel rookgerdien instand. Is het gek dat aandern daor vaok intrapt, en bijtieden zijzölf ok? Een rookgedrien waorum oj bijtieden nog lachen kunt ok. Hielwat plattelandstoniel getuugt ervan.
Nee, bij Drèenten liekt er meer as gemiddeld spraoke van een verschil tussen de buten- en binnenkaant. Een gegeven dat gevolgen veur heur intermèenselijke verkeer. Zo lek het mangs dat ze makkelk met mèensen die ze niet zo geern mugt uut de voeten kunt, maor het is de vraog of dat zo is.
En zo kunt ze ok bar vrundelijk tegen aandern doen, terwiel het de vraog is of ze het wal warklijk mient. Met dit dilemma op zak perbeert ze de boel met de naobers in ere te holden. Het kan dan ok niet aans, as dat ze der in de praktiek hiel wat met um knooit.

Naoberschap

Veur de Drèent is de naober dus oplössing en perbleem tegeliek. De naober is de vertolker van het dilemma mekaor neudig wezen versus ofstand holden. We zaogen dat Drèenten met alle butenstaonders een bezundere verholding underholdt, maor nargens is het dilemma zo spanningsvol as bij de naober.
Niet veur niks kent Drèenten van aoldsher een underscheid tussen naobers. Die hej in soorten, zoas de naostnaobers, ok wal noodnaobers nuumpt, en de overige naobers in de buurtschup. En dan hej nog het volk dat bij je dörp heurt, de butendörpers die van buten het dörp kompt en butenstaonders as Assernaoren en westerlingen. Veur al die soorten “naobers” geldt een aandere verholding en umgang.
Op de naostnaobers moej ankunnen ok al bint ze bij een aandere Kark of geef ie niks um ze. Vrogger heulpen de naostnaobers je met oogsten, de geboorte van kinder, het ofleggen en nog zowat meer. Met de aandere naobers, beveurbield de eerste vief huzen in de rondte onderheul je goeie contacten, en kwam je regelmaotig op vesite. Ok met heur waren der mandielige verplichtings.
In dizze tied is het naoberschap evenwal meer een kwestie van sociaol fersoen as van naoberschap in dizze aolde betiekenis. En daor worden die underlinge verholdings nog ingewikkelder van.
Het mag dan ok gien wonder heten dat er nogal iens perblemen optreedt as je naobers iniens een koppel westerlingen bint, die naost je arf kompt drentenieren. Vaok blieft zukke verholdings compliceerd, wis in het begun en doet ze een beroep op alle vermeugens die een Drèent in hum hef, ok zien jezuïtische.

Terog naor mien veurbield uut dizze post-neimoodse tied. Het veurbield van twee Drèenten, waorof de ien zien leven lang op “zien” stee woond hef en de aander al twintig jaor naost hum woont, maor uut Assen komp.
Die beide Drèenten weet daj mekaor altied neudig wezen kunt en holden, en dat je vijand van vandaog je vrund van mörgen wezen mut, ok al is het aolde naoberschap verdwienen.
De resten van dat naoberschap bint veur mij en de naober evenwal nog alle daogen van belang. Maor we hebt het er nooit over, we weet het gewoon.
As het niet neudig is doew niks, en dat kan maor zo jaoren duren. Maor van binnen bin’k der wis van dat a’k wat heb, hij der gewoon stiet. En ok as hij wat hef, stao ik klaor. Daorover bestiet gien enkelde twiefel.
Wel kriew der een kop vol met twiefels van. De spanning tussen neudig wezen en ofstand holden is daorvan de bron. En nou de aolde, maor dulijke spelregels vortvallen bint, hef het neimoods naoberschap wat weg van jongleren met 26 ballen.
En zo kan het dan ok gebeuren da’k bij het uutlaoten van de honden een straotien wieder gao um de naostnaober niet tegen het lief te lopen. Dat lek op het eerste gezicht niet vrundelijk, maor het is juust bedoeld um alles goed te holden.
Want stel ie nou toch iens veur dat er bij een volgend praotien wat verkeerd giet …

december

het is de maond
van lochten in de bomen
en heil dat zwarft deur ’t laand

het is de maond
van zuken in ’t verleden
en hoop die starft in vrees

het is de tied
van prakkezeren

het is de maond
van denken zunder uutzicht
van zwart in locht,
en overlaoten

het is de tied
van God verlaoten

en dan,
iniens is der
die neuze an mien bien

Oet: Het pad weerum